Jak wykorzystać sketchnotki na lekcjach fizyki?

Notowanie jest jedną z form uczenia się. Służy uporządkowaniu i powtórzeniu utrwalanego materiału, zapisaniu pomysłów lub rozwiązaniu problemów. Tradycyjne notowanie opiera się zwykle na zapisywaniu całych zdań w formie linearnej, wypunktowanej lub ponumerowanej, czasem za pomocą tabel lub schematów. Coraz częściej wskazuje się na niewielką efektywność takiego sposobu i poszukuje nowych metod, dzięki którym zapamiętanie i zrozumienie nauczanych treści mogłoby przebiegać szybciej i skuteczniej. 

Propozycje nowatorskiego podejścia do notowania zakładają włączenie w ten proces obu półkul mózgowych: lewej odpowiedzialnej za przekaz werbalny oraz prawej, która uaktywnia się podczas przekazu niewerbalnego (najczęściej wzrokowego)

Dzięki temu notowanie może być procesem twórczym, kreatywnym, rozwijającym umiejętność uczenia się i pozytywnie wpływającym na osiągnięcie sukcesu w nauce.

 

Czy warto stosować notowanie wizualne na lekcjach fizyki?

W 2019 roku rozpoczęłam testowanie koncepcji notowania wizualnego na lekcjach fizyki w szkole podstawowej (zarówno z gotowymi sketchnotkami jak i zachęcając uczniów do tworzenia własnych notatek w zeszytach).

Lekcje przeprowadzone przeze mnie z wykorzystaniem notatek wizualnych były ciekawym doświadczeniem, urozmaicającym zajęcia. Zaobserwowałam zwiększone zaangażowanie i aktywność uczniów podczas tworzenia notatek, w szczególności ich twórczą pracę i rozbudzoną kreatywność. Uczniowie byli bardziej skupieni na wykonywanych czynnościach, zastanawiali się, jakich kolorów czy symboli użyć, aby notatka była dla nich atrakcyjniejsza i czytelniejsza, rzadziej się rozpraszali. Bardzo często widać było ich wzajemną interakcję i pomoc czy to w pożyczeniu kolorowego pisaka, czy też inspirując się nazwajem i podsuwając nowe, ciekawe pomysły.

Aby lekcja z wykorzystaniem map myśli lub “sketchnotek” zakończyła się sukcesem uczniowie powinni wiedzieć, jaki jest cel tworzenia takich notatek, jakie przynoszą one korzyści i jakie są główne elementy, które powinny się na nich pojawić. Takie zajęcia powinny być dobrze zaplanowane z uwzględnieniem zapasu czasowego dla uczniów, którzy mniej entuzjastycznie podejdą do tematu. Jestem zdania, iż należy
zachęcać uczniów do spróbowania swoich sił przy tworzeniu notatek, przekonywać o korzyściach, które mogą z tego płynąć (szybsze i łatwiejsze zapamiętywanie), tak aby pokazać im alternatywne sposoby na efektywniejsze notowanie, ale jednocześnie nie zmuszać ich, jeśli im samym nie sprawia to przyjemności.

Jednym z głównych ograniczeń, które widzę w pracy z notatkami wizualnymi jest jedyne 45 minut lekcji, gdyż proces ich tworzenia jest zwykle czasochłonny. Najlepsze rezultaty uzyskuje się mimo wszystko poprzez samodzielnie stworzenie notatki przez uczniów. Należy więc jak najczęściej zachęcać uczniów do notowania w ten sposób, również w domu, a gdy czas na to nie pozwala, nauczyciel może wykorzystać gotowe notatki.

Chciałabym tu znów podkreślić, iż nie powinny one zastępować metod aktywnych, problemowych (czyli doświadczeń, eksperymentów i pokazów), zaś być jedynie środkiem wspomagającym. Nauczyciel chcący zastosować notatki wizualne lub mapy myśli podczas lekcji powtórzeniowych lub jako materiał wspomagający podczas wykonywania eksperymentów powinien zwrócić uwagę na wiele aspektów, m.in.

✅dopasować metodę do możliwości uczniów,

✅uczniowie przekonani, iż nie potrafią rysować mogą nie być chętni do współpracy

✅częstą barierą jest również takie samo przekonanie wśród nauczycieli. 

Chcąc przygotować samodzielnie wizualną notatkę lub mapę myśli nie potrzeba jednak talentu plastycznego. Notatki wizualne i mapy myśli powinny być proste i przejrzyste, a narysować je można wykorzystując elementy, które każdy potrafi narysować, czyli np. kreska, kółko, zygzak (czyli tzw. alfabet sketchnotingu). 

Notatki graficzne wykonane przez uczniów podczas zajęć (udostępnione za ich zgodą).

Jak wykorzystać sketchnotki na lekcjach fizyki?

Notatki wizualne można wykorzystać na lekcji fizyki na trzy sposoby np. jako:

1) gotowe notatki do uzupełnienia przez uczniów w ramach lekcji powtórkowych,

2) gotowe notatki w ramach podsumowania doświadczeń lub

3) notatki samodzielnie wykonywane przez uczniów w ramach lekcji powtórkowych.

Z całą pewnością wykorzystanie notatek wizualnych w nauczaniu fizyki jest obiecujące. Kluczem do sukcesu jest tu wykorzystanie nauczania wielozmysłowego, łączącego metody aktywności badawczej uczniów ze stymulacją niewerbalną, które można przedstawić za pomocą prostego działania:

DOŚWIADCZENIE + OBRAZ = CIEKAWA LEKCJA FIZYKI

Od nauczyciela wymaga tak naprawdę niewiele – kolorowego mazaka i kartki papieru, odrobiny chęci i twórczego, otwartego umysłu.

Potrzebujesz pomocy we wdrożeniu sketchnotingu na swoich lekcjach przedmiotów ścisłych i przyrodniczych?

Zapraszam Cię do kursu online "Sketchnoting na lekcjach fizyki", w którym krok po kroku nauczysz się, jak tworzyć atrakcyjne notatki wizualne: ręcznie, elektronicznie oraz z wykorzystaniem sztucznej inteligencji!

Kurs online dla nauczycieli marzących o tym, by fizyka stała się (w końcu!) zrozumiałym dla uczniów przedmiotem.

Bibliografia

Petty G. (2005). Nowoczesne nauczanie , Gdańsk: Gdańskie Wydawnict wo Psychologiczne , s. 345.
Budzik M. (2018). Myślę, więc rysuję. Wspomaganie myślenia wizualnego w szkole podstawowej .
Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji , s. 6 8.
Buzan T., Buzan B. (2003). Mapy twoich myśli . Wydawnictwo Ravi, s.89 109.
 Grębski M. 2004 ). Sukces na egzaminie . Warszawa : WSIP, s.
 Buzan T., Buzan B. op.cit., s. 57.
 https://kreatywnapedagogika.wordpress.com/2018/02/07/od myslenia wizualnego do mapy mysl i/
( 16.06.2019).
31 https://medium.com/the xplane collection/in defense of the visual alphabet a8dcca7cf151 (dostęp:
16.06.2019).
Strykowski W. (2005). Kompetencje współczesnego nauczyciela . Neodidagmata , 2 7/28 ,, s. 26 27.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *